UNESCO – Armenia – Wiszapy i krajobraz kulturowy Tirinkataru (kandydat)

Azja, Armenia

W wysokich górach Armenii do dziś zachowały się unikatowe zabytki archeologiczne, tradycyjnie nazywane przez ludność „vishap” (po ormiańsku „smok”). Są to bazaltowe stele o wysokości od dwóch do pięciu metrów, które wyróżniają się wśród kamiennych stel starożytnego świata ze względu na niezrównaną ikonografię zwierzęcą i osobliwe umiejscowienie. Vishapy są rzeźbione w kształcie ryby ( rodzaj piscis ) lub tak, jakby narzucono na nie bydlęcą skórę z głową i kończynami ( rodzaj vellus ). Czasami obie ikonografie są łączone ( rodzaj hybrida ).

Obecnie znanych jest około 150 okazów tych pomników. Z reguły znajdują się one na ustronnych, bogatych w wodę, wysokogórskich łąkach w niezalesionych górach, na wysokości ok. 1200–3200 m n.p.m. Ich największe skupisko (ok. 120 okazów) wykryto na górze Aragac, w górach Geghama, Sewan, Wardenis i Syunik w Armenii. Granice ich makroregionalnego zasięgu to region jeziora Wan na południu, pasmo górskie Trialeti na północy, region Erzurum na zachodzie i pasmo górskie Sewan na wschodzie.